Zanik zmienności w obrębie populacji

Gdy zmniejsza się liczebność danej populacji, ujawniają się mechanizmy prowadzące do nie­oczekiwanych zmian. Wskutek mutacji genów mo­gą bowiem wystąpić różne anomalie.

Wiedzą o tym hodowcy psów, bydła, kwiatów ogrodowych czy zbóż uprawnych, określając tę sy­tuację jako chów wsobny. W niewielkich popula­cjach wystąpienie anomalii związane jest ze spo­sobem ułożenia kodu genetycznego, który wskutek skromnego w danej populacji materiału genetycz­nego przekazywany jest bez zmian z pokolenia na pokolenie. Rozwiązaniem jest dostarczenie „świe­żej krwi", tzn. zróżnicowanego zespołu genów innej populacji należącej do tego samego gatunku.

Kurcząca się pula

Biolodzy używają określenia „pula genowa". Dob­rze rozwijające się i liczebne gatunki dysponują szerokim wyborem, czyli pulą genów, w każdym kolejnym pokoleniu ulegają one przemieszaniu. W rezultacie przychodzi na świat bardzo zróżni­cowane potomstwo. Jeśli zmienią się warunki ży­cia, niektóre osobniki będą lepiej przystosowane do nowej sytuacji i gatunek przetrwa.

Nowe geny pojawiają się także przypadkowo, w wyniku naturalnych mutacji. Mutacje te wywo­łują zmiany o charakterze pozytywnym lub ne­gatywnym. W kolejnych pokoleniach nowe geny mieszają się z istniejącą pulą genową. W wyniku selekcji naturalnej pewne geny zanikają lub też wy­stępują coraz powszechniej. Tak więc bogactwo różnorodnych genów zapewnia stały dopływ świe­żego materiału genetycznego i sprzyja przetrwa­niu gatunku.

Zmniejszenie liczby osobników w obrębie ga­tunku wywołuje kurczenie się oryginalnej puli ge­nowej danego gatunku. Zasoby świeżego materia­łu genetycznego - zarówno na poziomie zmienności genowej, jak i odmienności osobniczych - mogą być niewystarczające dla przetrwania gatunku. Przykładowo, populacja kondora kalifornijskiego liczy mniej niż 50 osobników. Nawet jeśli ten wspaniały ptak zostanie uratowany dzięki progra­mowi hodowli ochronnej, naukowcy muszą bacz­nie obserwować, czy wskutek hodowli wsobnej nie wystąpią komplikacje.